Concerten

Hieronder vindt u eerst informatie over de Canto General, en vervolgens een overzicht van de concerten die we in de afgelopen jaren hebben gegeven.

De Canto General is in Nederland onder andere uitgevoerd in Muziekcentrum Vredenburg op 11 september 1998, exact 25 jaar na de coup in Chili en de dood van Salvador Allende. En in 2018 dus in Leeuwarden, in de Harmonie, door Koninklijk Toonkunstkoor Concordia en Operakoor Amadeus onder leiding van dirigent Tjalling Wijnstra. De essentie van het werk, de verwoording van de kracht van een volk en een continent dat uiteindelijk steeds weer terugkeert naar zijn oude waarden, past uitstekend in de Mienskip-gedachte van Leeuwarden Culturele Hoofdstad 2018, die weergeeft dat binnen een gemeenschap individuen een band kunnen opbouwen en daarmee grootse resultaten kunnen bereiken.

Mikis Theodorakis heeft de Canto General ooit een “evangelie voor moderne tijden”genoemd, en in die zin past dit oratorium uitstekend in de traditie van de oratoria zoals wij die kennen: muzikale werken die verhalen vertellen waarin het geloof van mensen in betere tijden tot uitdrukking wordt gebracht. De Canto General, de gedichtencyclus waarvoor Pablo Neruda in 1971 de Nobelprijs voor Literatuur kreeg, werd bij de uitreiking daarvan omschreven als het Zuid-Amerikaanse gedicht dat “het lot en de dromen van een continent tot leven wekt”.
Van oorsprong is Pablo Neruda (1904-1973) dichter en diplomaat. Zijn eerste dichtbundel wordt al in 1920 gepubliceerd en in 1924 komt een van zijn bekendste werken, Twintig gedichten over liefde en een lied van wanhoop, uit. Als diplomaat is hij namens Chili gestationeerd in Spanje en het is daar eind jaren ’30 dat hij politiek bewust wordt. Hij maakt er de burgeroorlog tegen de dictatuur van Franco van nabij mee en terug in Chili wordt hij parlementslid voor de Communistische Partij. Als zodanig uit hij in 1948 stevige kritiek op de anticommunistische koers van president González Videla waarop hij door het regime vogelvrij wordt verklaard en in ballingschap gaat in Europa.
Inmiddels is hij al in 1938 begonnen aan zijn gedichtencyclus Canto General, een meer dan 15.000 versregels tellende kroniek in poëzie van Latijns-Amerika. Die eerste aanzet heeft nog betrekking op zijn persoonlijk leven: hij begint eraan als hij naar het zuiden van Chili reist voor de begrafenis van zijn vader. Als hij in 1941 in diplomatieke dienst in Mexico gaat krijgt het werk een meer politieke lading en in 1943 bezoekt hij de ruïnes van Machu Picchu in Peru waar hij het idee opvat om in zijn werk niet alleen zijn geboorteland Chili maar heel Zuid-Amerika te bezingen. De oude Inca-stad groeit door zijn pen uit tot een plek waar ruimte en tijd, het aardse en het hemelse, mythe en spiritualiteit verbonden worden. De aandacht voor de verdrukten en voor het werk van de gewone mens zijn de elementen die de kern vormen van de Canto General.

In 1970 wordt Neruda door de linksgeoriënteerde president Salvador Allende benoemd tot ambassadeur in Parijs. Een jaar later is de Griekse componist Mikis Theodorakis (1925 – ), op de vlucht voor het generaalsregime in zijn vaderland, in Chili en komt daar in aanraking met Neruda’s gedichten. Wij kennen Theodorakis vooral van zijn filmmuziek en van de Mauthausen-cyclus, een serie liederen op teksten van een overlevende van het gelijknamige concentratiekamp, bij ons op de plaat gezet door Liesbeth List. Maar Theodorakis is een klassiek opgeleide componist die studeerde aan de conservatoria van Athene en Parijs. Vanaf 1980 houdt hij zich dan ook voornamelijk bezig met klassieke muziek en schrijft hij onder andere vijf opera’s, een requiem, vijf symfonieën en een aantal oratoria. Het is dus niet verwonderlijk dat hij besluit een muzikale interpretatie van de Canto General te componeren. Hij vraagt daarbij aan Allende welke gedichten hij daarvoor moet gebruiken. Terug in Parijs laat hij het aan Neruda horen die er uiterst enthousiast over is en er nog een paar gedichten aan toevoegt om ook die op muziek te zetten.
Een week na de première in Buenos Aires in 1973 is een optreden gepland in Santiago de Chile, waar ook Neruda een lezing zal geven. Maar dat plan wordt doorkruist door de staatsgreep in Chili waarbij Allende om het leven komt. Twee weken later sterft ook Pablo Neruda waarop Theodorakis zijn compositie uitbreidt met een Neruda Requiem Aeternam en het over de hele wereld uitvoert. Pas in 1993 zal het voor het eerst in Chili uitgevoerd worden.

Eerdere concerten van Concordia:

zondag 17 december 2017
‘Weihnachtsoratorium’ van Johann Seb. Bach (nadere gegevens zie flyer)

vrijdag 10 maart 2017
‘Messe Nr. 2 in G-Dur’ van Franz Schubert, ‘Nänie’ van Johannes Brahms, ‘Symfonische dansen Nrs. 1 & 4’ van Edvard Grieg en ‘Mass’ van Steve Dobrogosz (zie flyer).
Voor de recensie in de Leeuwarder Courant klik hier.

zondag 6 november 2016
‘Messe in C’ van Josef Rheinberger, ‘Dona nobis pacem’ van Peteris Vasks, ‘Kol nidrei’ van Max Bruch, met als solist de jonge cellist Caspar Westerman, en ‘Sunrise Mass’ van Ola Gjeilo (zie flyer)

zondag 20 maart 2016
‘Matthäus Passion’ van Johann Seb. Bach in de bewerking dd. 1841 van Felix Mendelssohn Bartholdy (zie flyer)

vrijdag 27 november 2015
‘Requiem in C’ van Charles Gounod en ‘Mis in D’ van Antonin Dvorak (zie flyer)

woensdag 29 april 2015
samen met operakoor Amadeus: ‘Elias’ van Felix Mendelssohn Bartholdy (zie flyer)

zondag 2 november 2014 (Allerzielen)
‘Ein deutsches Requiem’ van Joh. Brahms (zie flyer)

zondag 4 mei 2014 (Dodenherdenking)
‘Memoriam Facimus’ en ‘Gebed om vrede’ beide van Bernard Smilde (zie flyer)

woensdag 13 november 2013
‘Requiem’ van Wolfgang Amadeus Mozart (zie flyer)

donderdag 21 maart 2013
‘Messiah’ van Georg Friedrich Händel (zie flyer)

zondag 28 oktober 2012
‘Carmina Burana’ van Carl Orff (zie flyer)

Goede Vrijdag 6 april 2012
‘Matthäus Passion’ van Johann Sebastian Bach (zie flyer)

vrijdag 18 november 2011
‘Stabat Mater’ van Josef Gabriel Rheinberger, ‘Missa Festiva’ van Alexander Gretchaninoff, ‘Requiem’ van Bob Chilcott (Nederlandse premiëre), en ‘The Lord is my Shepherd’ van John Rutter (zie flyer)

zaterdag 9 april 2011
‘Die Passion’ van Heinrich von Herzogenberg (zie flyer)